1. Các công ước quốc tế về tuyển dụng, sử dụng lao động trẻ em

Yếu tố văn hóa - xã hội xuất phát từ quan niệm truyền thống chorằng, trẻ em phải tham gia làm việc để phát triển về mọi mặt, hoặc để kế thừanghề nghiệp của ông bà. Do đó, nhiều gia đình khuyến khích hoặc buộc trẻ em phảitham gia lao động sớm và làm cả những công việc nặng nhọc, độc hại.

Yếu tố kinh tế xuất phát từ hoàn cảnh gia đình các em nghèo đói,nên phải ưu tiên cho việc kiếm sống và mọi thành viên trong gia đình, trong đócó trẻ em, cũng được huy động vào việc này.

Bên cạnh đó, nhiều chủ doanh nghiệp nhận thấy những lợi ích kinhtế của việc sử dụng lao động trẻ em. Họ có thể trả cho trẻ em tiền công thấp, mặcdù công việc trẻ em làm ngang bằng với công việc của người lớn. Thêm nữa, trẻem cũng dễ bảo, dễ sai khiến, dễ lạm dụng sức lao động. Trẻ em thường là ngườikhông hiểu biết, không nhận thức rõ các quyền, lợi ích hợp pháp của mình, ítphàn nàn, yêu sách và ít khi kết thành hiệp hội, nên chủ sử dụng lao động trẻem không phải lo đối phó với những yêu cầu hoặc các cuộc đấu tranh của các tổchức công đoàn đòi tăng lương, cải thiện điều kiện làm việc.

Yếu tố kinh tế còn xuất phát từ sự chuyển đổi cơ cấu kinh tế củaquốc gia, mà biểu hiện là quá trình thương mại hóa, tư nhân hóa, toàn cầu hóacó nhu cầu lớn về lao động, dẫn tới việc bóc lột sức lao động trẻ em. Trong cácquốc gia đang phát triển, quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa kéo theo tìnhtrạng mất đất, thiếu tư liệu sản xuất buộc nhiều người, cả người lớn và trẻ emphải di cư, phải làm đủ nghề để đáp ứng nhu cầu của bản thân, gia đình và vìvậy, hiện tượng lao động trẻ em lại xuất hiện.

Ngoài những yếu tố nói trên, cần kể đến sự thiếu vắng các quyđịnh của pháp luật. Pháp luật là tập hợp các quy tắc xử sự do Nhà nước banhành, có tính chất bắt buộc với mọi chủ thể trong xã hội, là hành lang pháp lý chosự vận hành đúng đắn của các quan hệ xã hội, trong đó có các quan hệ về tuyểndụng và cho phép trẻ em tham gia lao động. Việc không có hoặc thiếu các quyđịnh pháp luật phù hợp sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới tình trạng lao động trẻ em.Ví dụ, pháp luật nhiều nước chưa điều chỉnh các quan hệ lao động trong khu vựcphi chính thức đã dẫn tới tình trạng lao động trẻ em ở khu vực này trở thànhmột vấn đề xã hội bức xúc. Ngoài ra, nếu một hệ thống pháp luật đầy đủ, phù hợpnhưng không được triển khai hay triển khai kém hiệu quả thì tình trạng lao độngtrẻ em vẫn xảy ra.

Hiện nay, cộng đồng quốc tế và nhiều quốc gia rất coi trọng việcban hành pháp luật nhằm kiểm soát, điều chỉnh vấn đề lao động trẻ em. Điều này bảođảm cho các em có thể tham gia quan hệ lao động; mặt khác, nó bảo vệ tốt nhấtquyền lợi cho trẻ em.

Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) từ khi thành lập năm 1919 đến nayđã thông qua gần 200 công ước và cũng gần 200 khuyến nghị, trong đó có gần 30 côngước đề cập đến việc bảo vệ trẻ em khỏi các hình thức bóc lột và lạm dụng sứclao động. Nổi bật trong số đó là hai công ước cơ bản trực tiếp đề cập đến vấnđề ngăn ngừa, cấm và xoá bỏ lao động trẻ em là Công ước số 138 về Độ tuổi laođộng tối thiểu năm 1973 (kèm theo Khuyến nghị số 146) và Công ước số 182 về Cấmvà hành động ngay lập tức để xoá bỏ các hình thức lao động trẻ em tồi tệ nhấtnăm 1999 (kèm theo Khuyến nghị số 190). Từ khi thông qua cho đến nay, đã có 155quốc gia phê chuẩn Công ước số 138 và 171 quốc gia phê chuẩn Công ước số 182.

Công ước số 138 về Độ tuổi lao động tối thiểu quy định rằng, tuổitối thiểu được nhận vào làm việc sẽ không dưới độ tuổi hoàn thành giáo dục bắt buộcvà trong bất kỳ trường hợp nào cũng không dưới 15 tuổi (Khoản 3 Điều 2). Phápluật hay quy định quốc gia có thể cho phép sử dụng lao động hay lao động củangười từ đủ 13 đến 15 tuổi trong những công việc nhẹ nhàng mà không có khả năngtác hại đến sức khoẻ, học tập hoặc sự phát triển các mặt của trẻ em (Khoản 1Điều 7). Đối với những công việc hoặc lao động mà tính chất hoặc điều kiện tiếnhành có thể có hại cho sức khoẻ, an toàn hoặc phẩm hạnh của thiếu niên, thìtuổi tối thiểu không được dưới 18 (Khoản 1 Điều 3).

Công ước số 182 về Cấm và hành động ngay lập tức để xoá bỏ cáchình thức lao động trẻ em tồi tệ nhất đề cập tới những hình thức lao động trẻem tồi tệ nhất gồm: a) Mọi hình thức nô lệ hay tương tự nô lệ như buôn bán trẻ em,gán nợ, lao động khổ sai, lao động cưỡng bức, bao gồm tuyển mộ cưỡng bức hoặcbắt buộc trẻ em để phục vụ trong các xung đột vũ trang; b) Sử dụng, dụ dỗ hoặclôi kéo trẻ em làm mại dâm, tham gia sản xuất văn hoá phẩm khiêu dâm hoặc biểudiễn khiêu dâm; c) Sử dụng, dụ dỗ hoặc lôi kéo trẻ em tham gia các hoạt độngbất hợp pháp, đặc biệt là hoạt động sản xuất và buôn bán các chất ma tuý như đãđược xác định trong các điều ước quốc tế có liên quan; d) Sử dụng trẻ em trongnhững công việc mà tính chất và hoàn cảnh làm việc có thể xâm hại đến sức khoẻ,sự an toàn và đạo đức của trẻ em. Công ước này cũng xác định rõ, khi tham giathì cơ quan có thẩm quyền của quốc gia phải xác định những nơi tồn tại các côngviệc nguy hại sau khi tham khảo ý kiến của các tổ chức người lao động và ngườisử dụng lao động có liên quan và phải định kỳ xem xét, sửa đổi danh mục cáccông việc nguy hại khi cần thiết.

2. Pháp luật các nước về tuyển dụng, sử dụng lao động trẻ em

Để nội luật hóa nội dung hai Công ước này, nhiều quốc gia đã cónhững cách thức khác nhau để quy định thành các văn bản pháp luật nhằm bảo vệtrẻ em khỏi bị lạm dụng, bóc lột sức lao động. Nhìn chung, nội dung các văn bảnpháp luật của các quốc gia như Anh, Mỹ, Canada, Hàn Quốc, Philipine, Nepal,Trung Quốc… thường đề cập đến độ tuổi tối thiểu mà trẻ em được tham gia laođộng; điều kiện, thủ tục tuyển dụng và những trường hợp, ngành nghề, công việckhông được sử dụng trẻ em lao động. Cụ thể:

2.1.Về độ tuổi lao động tối thiểu

Theo pháp luật của nhiều quốc gia như Hàn Quốc, Philipine... thì tuổi lao động tối thiểu của trẻ em thường là từ 15 tuổi trở lên. Chẳng hạn, Điều64 Luật Tiêu chuẩn lao động Hàn Quốc năm 1997 (được sửa đổi, bổ sung năm 2007),Điều 139 Luật Lao động của Philipin năm 1974, Điều 63 Bộ luật Lao động của Nganăm 2001, Điều 249 Bộ luật Lao động của Azerbaijan năm 1999 quy định người laođộng là người từ 15 tuổi trở lên, trừ trường hợp khác được pháp luật cho phép.Điều 6 Bộ luật Lao động của Việt Nam cũng quy định tương tự. Tuynhiên, quy định của một số nước như Điều 2 Những quy định về cấm lao động trẻem của Trung Quốc năm 2002 và Bộ luật Tiêu chuẩn việc làm sửa đổi của Canadanăm 2006 lại nâng độ tuổi tối thiểu được phép lao động là 16 tuổi. Mức tuổi tốithiểu để làm việc này là phù hợp với sự phát triển của trẻ em, để trẻ em có thểbước đầu tiếp xúc, làm quen với những công việc nhẹ nhàng mà không ảnh hưởngđến sự phát triển về trí lực và thể lực của trẻ em.

2.2.Điều kiện, thủ tục tuyển dụng lao động trẻ em

Luật lao động trẻ em của Nepal tại Chương 2 và Chương 3 quy địnhcấm tuyển dụng trẻ em vào làm việc bằng việc dụ dỗ, lừa dối hoặc đe dọa, épbuộc hoặc bất kỳ hình thức nào trái với mong muốn của trẻ em. Người sử dụng laođộng muốn tuyển trẻ em vào làm việc phải tuân theo những quy định sau:

Thứnhất, phải làm đơn gửi cơ quan lao động xin phép đượctuyển dụng trẻ em vào làm việc. Trong đơn phải có các nội dung sau: tên và địachỉ cơ sở sản xuất; tên và địa chỉ của nhà quản lý; ngày hoạt động của cơ sở;nghề nghiệp hoặc công việc do cơ sở tiến hành; tên và địa chỉ, tuổi của đứa trẻ;tên và địa chỉ của cha, mẹ, hoặc người giám hộ của đứa trẻ; ngày mà đứa trẻđược tuyển dụng; tính chất của công việc do đứa trẻ tiến hành; tổng số tiền vàquyền lợi khác mà đứa trẻ được hưởng; giấy xác nhận về công việc phù hợp vớitrẻ.

Thứhai, phải được sự đồng ý của cơ quan lao động có liênquan hoặc bất kỳ cơ quan khác hoặc quan chức được chỉ định bởi cơ quan đó vàbởi cha, mẹ hay người giám hộ của đứa trẻ. Quy định này cũng tương tự như quyđịnh tại Điều 66 Luật Tiêu chuẩn lao động Hàn Quốc: người dưới 18 tuổi tham giaquan hệ lao động phải được sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ.

Thứba, phải nộp đơn cho cơ quan lao động để được cấp giấyphép về công việc trẻ em sẽ làm là phù hợp với khả năng và độ tuổi của trẻ em.Khi nhận được đơn này, cơ quan lao động sẽ yêu cầu cơ quan y tế tiến hành kiểm trasức khỏe của trẻ em và khi cơ quan y tế cấp giấy xác nhận trẻ em đủ sức khỏe đểlàm thì cơ quan lao động mới cấp phép cho sử dụng trẻ em. Giấy phép này có giátrị trong một năm. Các chi phí cho quá trình trên do người sử dụng lao động trả.

Như vậy, người sử dụng lao độngmuốn được sử dụng trẻ em lao động phải tuân theo những quy định rất chặt chẽ.Từ giai đoạn nộp đơn xin phép được tuyển dụng, phải được xác nhận là công việcphù hợp với trẻ em đến việc phải đảm bảo có sự đồng ý của trẻ em, cha mẹ hoặcngười giám hộ và cơ quan nhà nước thì mới được phép sử dụng trẻ em, luôn có sựhiện diện của cơ quan quản lý nhà nước. Điều này sẽ đảm bảo cho việc không cósự vi phạm từ phía người sử dụng lao động và bảo vệ tốt nhất quyền lợi cho trẻ emkhi tham gia quan hệ lao động, tránh hiện tượng trẻ em bị bóc lột, bị lạm dụngsức lao động. So sánh quy định trên với quy định về tuyển dụng lao động củapháp luật Việt Nam, chúng tathấy, pháp luật Việt Nam chưađề cập tới điều kiện, trình tự tuyển dụng như pháp luật của Nepal. Điều 16 của Bộ luật Lao độngViệt Nam chỉ đề cập tới quyền của người lao động có thể đăng ký để tìm việchoặc tự tìm việc, còn người sử dụng lao động có quyền trực tiếp hoặc thông quacác tổ chức giới thiệu việc làm để tuyển chọn lao động, mà chưa nêu cụ thể cácđiều kiện, nghĩa vụ, trình tự mà người sử dụng lao động phải tuân theo để cóthể được tuyển dụng lao động dưới 18 tuổi, nhất là đối với những trẻ em dưới 15tuổi.

2.3.Những ngành nghề, công việc cấm tuyển dụng lao động trẻ em

 Pháp luật các nước đã tiến hành nội luật hóa Công ước số182 về Cấm và hành động ngay lập tức để xoá bỏ các hình thức lao động trẻ emtồi tệ nhất theo cách thức khác nhau: có nước chỉ quy định mang tính khái quát,có nước quy định thành điều kiện hoặc quy định chi tiết thành từng lĩnh vực,ngành nghề cấm tuyển dụng các em.

Điểm 5 (4) Luật Thương thuyền và Tầu đánh cá của Anh năm 1998 quyđịnh cấm sử dụng người dưới 18 tuổi làm những công việc ảnh hưởng đến thể lực, trílực, công việc tiếp xúc với chất độc hại, tia xạ, ở nơi quá nóng, quá lạnh, cóđộ ồn, độ rung cao, ảnh hưởng đến gien, ảnh hưởng lâu dài tới sức khỏe. HoặcLuật Tiêu chuẩn tuyển dụng của Mỹ, phần Các quy định lao động trẻ em, tại điểm29 CFR 570.117 có nêu cấm tuyển nhân công từ 16 tuổi đến 18 tuổi vào làm nhữngcông việc nguy hiểm hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ, tâm lý của nhâncông, hoặc ảnh hưởng đến sức khoẻ và lao động nặng quá sức đối với họ.

Có thể nói, cách quy định mangtính khái quát như trên sẽ rất khó đi vào thực tế và người áp dụng hay thi hànhcũng không biết được những trường hợp nào, công việc cụ thể nào được sử dụngngười lao động dưới 18 tuổi.

Còn Luật lao động trẻ em củaNepal lại quy định thành những lĩnh vực cấm sử dụng lao động trẻ em tại điểm 3,Chương 2, như: lĩnh vực du lịch hoặc liên quan gồm: du lịch, nhà ở, nhà nghỉ,khách sạn, sòng bạc, nhà hàng, quán bar, quán rượu, nhà điều dưỡng, trượttuyết, cưỡi ngựa…; nghề định hướng dịch vụ: hội thảo, thí nghiệm, kho lạnh; vậntải công cộng và nghề xây dựng; lĩnh vực liên quan đến sản xuất thuốc lá, dệt,nhuộm thảm, đánh sạch gỗ, dệt, lau, in và nhuộm vải, thuộc da, sản xuất và đónggói ximăng, sản xuất và bán, phân phối, diêm, chất nổ và chất dễ cháy, sản xuấtbia, rượu và đồ uống, sản xuất xà phòng, sản phẩm nhựa đường, bột giấy và sảnphẩm giấy, đá phiến, sản xuất bút chì, sản xu��t thuốc trừ sâu, sản phẩm từ dầumỏ, nhặt rác; làm việc liên quan đến các sản phẩm năng lượng từ nguồn nước,không khí, nắng, than đá, khí ga, dầu mỏ, bioga và các nguồn tương tự khác vàviệc truyền, phân phối có liên quan.

Cách quy định này cấm tuyệtđối trẻ em tham gia trong các lĩnh vực đã được liệt kê. Tuy nhiên, nó cũng làmhạn chế cơ hội việc làm của trẻ em khi mà trong mỗi lĩnh vực kể trên có nhữngcông đoạn, công việc nhẹ nhàng, phù hợp với sức khỏe, khả năng của trẻ em.

Khác với cách quy định nhưtrên, pháp luật lao động Philipine lại nội nội luật hóa Công ước 182 theo hướngmột mặt vừa cụ thể hóa nội dung điều khoản của Công ước, mặt khác lại có nhữngvăn bản pháp quy riêng để quy định thành danh mục ngành nghề, công việc cấm sửdụng lao động dưới 18 tuổi. Lệnh số 65-04 về Nguyên tắc và quy định thực hiệnLuật công số 9231, sửa đổi Luật số 7610 của Philipine tại Mục 5 đã quy định cụthể điểm (d) Điều 3 Công ước số 138 như sau: công việc, mà tính chất hay trongcác trường hợp được thực hiện mà nguy hiểm hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ, antoàn hoặc đạo đức của trẻ em như: tước đoạt, hạ thấp danh dự nhân phẩm của trẻ;khiến trẻ bị lạm dụng về thể chất, tinh thần hoặc tình dục, hoặc có nguy cơ caogây tổn hại đến đạo đức, tâm lý của trẻ; được thực hiện dưới mặt đất, dưới nướchoặc ở độ cao nguy hiểm; liên quan đến việc sử dụng máy móc nguy hiểm, thiếtbị, công cụ nguy hiểm; khiến trẻ tiếp xúc với nguy hiểm; được thực hiện trongmôi trường không đảm bảo sức khoẻ, khiến trẻ tiếp xúc với điều kiện độc hại,chất, nhân tố nguy hại hay quá trình xử lý liên quan đến chất phóng xạ, lửa,chất dễ cháy, chất độc hoặc tương tự hoặc với nhiệt độ cao, tiếng ồn, độ rung quámức; được thực hiện trong điều kiện khó khăn; khiến trẻ tiếp xúc với các nhântố như vi khuẩn, virút, mầm bệnh; liên quan đến sản xuất hoặc kiểm soát chất nổ.

Lệnh số 04 của Philipine cóhẳn một danh mục nghề nguy hiểm (trong đó có nêu cả điều kiện) cấm sử dụngngười trẻ tuổi gồm: a) đánh cá, săn bắt, khai thác gỗ và nghề có liên quan;b)hầm mỏ, và các nghề liên quan như: người vận hành điều khiển máy, thiết bị nghiềnđá, băng tải, máy nén, nồi hơi, bể chứa khí, gas; đốt nhiên liệu; xẻ đá; làmviệc dưới mặt đất; c) vận tải, viễn thông và nghề hàng hải lái tầu như: độiviên chữa cháy; lái hoặc vận hành xe ủi đất, cần trục, thiết bị kéo, toa moóc,máy kéo, cần trục, máy đào, máy tải, xe tải, buýt, taxi; đốt than vận hành máy;d) thợ thủ công, sản xuất, xử lý và các nghề có liên quan như: xe sợi, cuốnchỉ; thợ nhuộm; người làm công cụ, cơ khí, thợ nồi hơi, thợ hàn, thợ mạ; lắpđặt, sửa chữa điện thoại và viễn thông; lắp đường điện; thợ nối dây điện, cáp;thợ xử, người vận hành máy cắt gỗ; sản xuất gạch, kính, đồ sứ, bia rượu; e)dịch vụ, thể thao và công việc liên quan như: lính chữa cháy, bảo vệ, lái tầu,phục vụ trên máy bay, quầy rượu, soát vé xe; nữ phục vụ trong nhà tắm; nữ hộtống cho nam; trông giữ ở nơi tục tĩu; làm ở sòng bạc, cá độ; nâng, mang, cầmvà di chuyển vật nặng; g) công việc mang tính chuyên nghiệp như: dịch vụ cánhân nữ ở quán bar, phòng cocktail, nhà nghỉ, khách sạn, cơ sở massage và nơiuống khác; h) tất cả các nghề nghiệp trong quá trình xử lý và chế biến chất matuý, chất hoá học; i) tất cả các nghề trong quá trình sản xuất, kiểm soát vàvận chuyển chất nổ, chất độc, chất cháy; k) tất cả các hoạt động trong phònglàm việc, toà nhà hoặc bất kỳ nơi nào mà lưu giữ chất phóng xạ rađium, giữ hoặcxử lý hoặc sử dụng chất luminous và các chất phóng xạ khác.

Ngoài những ngành nghề, công việc trên, Luật công số 7610 củaPhilipine năm 1992 còn quy định thêm về cấm tuyển dụng các em trong việc quảngcáo tiêu thụ rượu bia, nước uống có cồn, thuốc lá và các sản phẩm mang tính bạolực.

So với cách thức quy định củacác nước khác, ta thấy việc quy định những ngành nghề, công việc cụ thể cấm sửdụng lao động dưới 18 tuổi của Philipine sẽ rất dễ áp dụng trong thực tế. Ngườisử dụng lao động hoặc những người thực thi pháp luật chỉ cần nhìn vào danh mụcđó là sẽ biết công việc mà các em làm có hợp pháp hay không. Tuy nhiên, cáchthức quy định như vậy cũng cần phải thực hiện thêm hoạt động thường xuyên cập nhậtdanh mục những ngành nghề, công việc cấm sử dụng lao động dưới 18 tuổi. Điềunày cũng phù hợp với tinh thần của điểm 3 Điều 4 Công ước số 182 về việc yêucầu các nước thành viên tham gia Công ước cần định kỳ xem xét và chỉnh sửa vềdanh mục công việc cấm sử dụng lao động dưới 18 tuổi.

Cách quy định trên của Philipine cũng tương tự như cách quy địnhcủa Việt Nam.Việt Nam cũng ban hành những văn bản riêng (như Thông tư 09/TT-LB ngày13/4/1995 của liên Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội và Bộ Y tế quy định cácđiều kiện lao động có hại và các công việc cấm sử dụng lao động chưa thànhniên; Thông tư liên tịch số 21/2004/TTLT-BLĐTBXH-BYT ngày 9/12/2004 của Bộ Laođộng - Thương binh và Xã hội và Bộ Y tế về việc hướng dẫn, quy định danh mụcchỗ làm việc, công việc không được sử dụng lao động dưới 18 tuổi trong các cơsở kinh doanh dịch vụ dễ bị lợi dụng để hoạt động mại dâm) quy định cụ thểnhững ngành nghề, công việc cấm sử dụng người lao động dưới 18 tuổi. Tuy nhiên,so với nội dung danh mục lĩnh vực, ngành nghề, công việc cấm sử dụng lao độngdưới 18 tuổi của một số nước trên thì trong pháp luật của Việt Nam còn nhiềulĩnh vực, ngành, nghề chưa được nêu như: sản xuất bia rượu, xà phòng, sản xuấtgạch, kính, đồ sứ, vận chuyển chất độc, chất dễ cháy, các công việc liên quanđến các sản phẩm năng lượng từ khí ga, dầu mỏ, dệt, nhuộm, thuộc da, nhặt rác,cưỡi ngựa… Hiện tại ở Việt Nam đang nổi lên những lĩnh vực, ngành nghề, côngviệc độc hại, nguy hiểm thu hút đông lao động dưới 18 tuổi tham gia mà vẫn chưađược cập nhật, bổ sung vào danh mục ngành nghề, công việc cấm như: đua ngựa,đãi, tuyển vàng, đá đỏ, khai thác đá, đập đá thủ công, nhặt rác phế liệu, bánrong, đánh cá trên biển, làm tại các phòng vẽ tranh, chụp ảnh người mẫu khoảthân, phục vụ khách ăn uống tại các phòng ăn, phòng hát karaoke, hát với kháchtại các quán ca cổ, câu lạc bộ ca cổ, phục vụ khách tắm tại các cơ sở tắm nước thuốc,thảo dược… Điều này cho thấy công tác cập nhật, bổ sung định kỳ vào danh mụccấm lao động trẻ em những ngành, nghề mới còn chưa kịp thời và hầu như từ khiban hành cho đến nay, danh mục đó chưa được bổ sung, sửa đổi.

Ngoài những quy định trên, pháp luật của một số nước (như TrungQuốc) còn đề cập đến trách nhiệm của cả các tổ chức, cá nhân, cơ quan trongviệc để người lao động dưới 18 tuổi bị sử dụng trái phép. Theo Điều 12 Luật về cấmlao động trẻ em của Trung Quốc, thì các cơ quan, quan chức quản lý của Nhà nướcsẽ phải chịu hình phạt như kỷ luật, giáng chức; trong trường hợp nặng sẽ bịtước quyền hoặc sa thải; trong trường hợp có liên quan đến tội phạm, họ sẽ bịtruy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của luật hình sự về tội phạm có liênquan đối với các hành vi: thanh tra mà phát hiện ra việc sử dụng lao động trẻem, nhưng không cho dừng, khắc phục hoặc xử lý trường hợp đó; cảnh sát phục vụtrong các cơ quan an ninh công cộng mà có lỗi hoặc vi phạm quy định về việckiểm soát, xác minh độ tuổi, căn cước của người lao động; quan chức từ các cơquan có thẩm quyền quản lý các vấn đề thương mại và ngành nghề mà cấp phép cho cánhân kinh doanh khi thấy rằng họ có sử dụng người vị thành niên dưới 16 tuổitrái phép.

So với pháp luật của nhiều nước thì đây là những quy định mới,quy định ngay trong một văn bản luật chuyên ngành cụ thể về trách nhiệm của cá nhân,cơ quan trong việc để xảy ra tình trạng sử dụng lao động trẻ em trái phép. Điềuđó sẽ giúp cho việc áp dụng dễ dàng, ít phải viện dẫn từ những văn bản khác.Ngoài ra, nó cũng giúp nâng cao trách nhiệm của tổ chức, cá nhân, cơ quan trongcông tác bảo vệ người lao động dưới 18 tuổi.

3. Hoàn thiện pháp luậtViệt Nam về tuyển dụng, sử dụng lao động trẻ em

Qua các công ước quốc tế vàkinh nghiệm của một số quốc gia về việc tuyển dụng, sử dụng người lao động dưới18 tuổi nói trên và để góp phần hoàn thiện pháp luật lao động Việt Nam đối vớingười lao động dưới 18 tuổi, chúng tôi đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền:

1. Ban hành một văn bản phápquy để quy định cụ thể về điều kiện, trình tự tuyển dụng người lao động dưới 18tuổi, nhất là đối với trẻ em dưới 15 tuổi.

2. Sửa đổi, bổ sung, ban hànhmới những điều kiện, danh mục ngành nghề, công việc cấm sử dụng người lao độngdưới 18 tuổi (nhất là đối với Thông tư số 09/TT-LB và Thông tư liên tịch số21/2004/TTLT-BLĐTBXH-BYT). Để pháp luật có tính khả thi thì trước khi ban hành,cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải tiến hành điều tra, khảo sát, đánh giá vềnhững điều kiện, danh mục ngành nghề, công việc cấm sử dụng người lao động dưới18 tuổi và tham khảo kinh nghiệm pháp luật của một số quốc gia khác.

3. Ngoài những quy định hiệntại về trách nhiệm của người sử dụng lao động khi sử dụng trái phép người laođộng dưới 18 tuổi, cần có những quy định cụ thể về trách nhiệm của các tổ chức,cá nhân, cơ quan trong việc để xảy ra tình trạng vi phạm pháp luật lao động vềsử dụng người lao động dưới 18 tuổi ngay trong các văn bản luật chuyên ngànhlao động.

(1) Theo Côngước số 138 và Công ước số 182 thì người lao động dưới 18 tuổi được gọi là laođộng trẻ em.

ThS.Trần Thắng Lợi - Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội

http://www.nclp.org.vn/kinh_nghiem_quoc_te/phap-luat-quoc-te-ve-tuyen-dung-su-dung-lao-111ong-tre-em

Lưu Ý: Thông tin nêu trên chỉ có tính tham khảo và có thể đã hết giá trị sử dụng tại thời điểm Quý Vị đọc thông tin này. Vì vậy Quý Vị cần tham khảo ý kiến luật sư, chuyên gia tư vấn trước khi áp dụng vào thực tế.