Bài hùng biện dành giải nhất cuộc thi luật sư hùng biện 2010 do Học Viện Tư Pháp – Bộ Tư Pháp tổ chứcTrong cuộc sống chúng ta thường nghe nhắc đến rất nhiều những thuật ngữ: Nghệ thuật diễn xuất, nghệ thuật thêu, nghệ thuật điêu khắc… để ghi nhận những giá trị văn hóa, giá trị nhân văn mà các nghệ nhân trong các lĩnh vực đóng góp cho mọi mặt của đời sống xã hội. Và chúng ta không thể không nhắc đến nghệ thuật tranh tụng – một thuật ngữ gắn liền với Nghề luật sư một nghề cao quý mang lại công bằng cho mọi người trong xã hội .
 |
| Ths luật Trần Tuấn Cường công ty luật hợp danh JDC Việt Nam trong lễ trao giải nhất Luật Sư Hùng Biện năm 2010 (đứng thứ 4 từ phải qua) |
Như chúng ta đều biết tranh tụng là quá trình xác đinh sự thật khách quan về vụ án đồng thời cũng là phương tiện để đạt được mục đích và nhiệm vụ đặt ra của pháp luật tố tụng là bảo đảm cho các chủ thể tham gia vào quá trình tố tụng có thể thực hiện một cách hiệu quả nhất chức năng của mình ở tất cả các giải đoạn của quá trình tố tụng.
Bản chất của Tranh tụng là cuộc tranh luận về một vụ án bằng cách các bên tham gia đưa ra các lý lẽ, chứng cứ, và các văn bản pháp luật làm cơ sở cho việc cáo buộc hay bào chữa, bảo vệ để bên thứ ba đứng giữa là Tòa án, Trọng tài đưa ra phán quyết. Tranh tụng có tính tất yếu khách quan để đảm bảo cho nền công lý. Đảm bảo cho việc xét xử của Tòa án đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, khách quan, vô tư, công bằng, tránh được oan, sai hướng tới xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN.
Và khi chọn nghề luật sư vinh quang để theo đuổi ai trong chúng ta cũng có mong muốn nghiên cứu học hỏi để có thể nâng cao được trình độ nắm bắt được những tinh hoa của nghệ thuật tranh tụng, nhưng cho phép tôi được hỏi mọi người trong khán phòng hôm nay Vậy đâu là đỉnh cao của nghệ thuật tranh tụng ? Thật khó để đưa ra câu trả lời chính xác phải không các bạn? Bởi những người tham gia và tiến hành tố tụng đều là những chuyên gia pháp lý, họ có kinh nghiệm và trình độ pháp lý tiệm cận nhau, và họ đều là ảo thuật gia về sử dụng lý lẽ, và ngôn từ …. Nhưng đối với tôi câu trả lời thật đơn giản “NGHỆ THUẬT TRANH TỤNG KHÔNG PHẢI LÀ CÁI GÌ QUÁ CAO SIÊU MÀ CHÍNH LÀ NGHỆ THUẬT SỬ DỤNG CHỨNG CỨ”. Vì chứng cứ là phương tiện khách quan, công cụ hữu hiệu, vũ khí sắc bén để các luật sư có thể thể hiện được cái tôi, tài năng của mình trong việc bảo vệ quyền lợi cho thân chủ.
Đối với các luật sư hành nghề tại các nước theo hệ thống tư pháp án lệ (common law) thì nghệ thuật tranh tụng ở đây chính là nghệ thuật sử dụng án lệ, trong hàng triệu hàng triệu án lệ có liên quan đến vụ việc của thân chủ mình, luật sư phải làm việc nghiêm túc, để tiếp cận, nghiên cứu, đánh giá và chỉ ra những án lệ có lợi nhất cho thân chủ của mình qua đó là cơ sở tiền đề để thẩm phán cũng như bồi thẩm đoàn có thể đưa ra một phán quyết công bằng và nghiêm minh nhất.
Hệ thống tòa án ở Việt Nam khi đưa vụ án, vụ việc ra xét xử thì áp dụng phương thức tố tụng xét hỏi, nhưng không phải vì thế mà chúng ta có thể phủ nhận tầm quan trong của việc sử dụng, đưa ra các chứng cứ lập luật bảo vệ, hay bào chữa của luật sư trong quá trình xét xử vụ án. Và tôi hiểu rằng không phải ngẫu nhiên mà bài học đầu tiên của môn luật hình sự để trở thành luật sư ở học viện Tư pháp, các học viên chúng tôi lại được truyền dạy về các kỹ năng về thu thập, nghiên cứu và đánh giá chứng cứ. Như vậy thông điệp đầu tiên đối với những luật sư tương lai là cần phải tôn trọng sự thật khách quan, tôn trọng chứng cứ. Luật sư khi đánh giá chứng cứ phải khách quan, toàn diện và đầy đủ theo hướng mỗi chứng cứ phải được đánh giá riêng biệt và phải đánh giá tất cả các chứng cứ nhất là những chứng cứ buộc tội và chứng cứ gỡ tội.
Kỹ năng sử dụng chứng cứ là việc sử dụng các chứng cứ có nội dung phản ánh về những tình tiết khác nhau trong vụ án theo trình tự từ chứng cứ có giá trị thấp đến chứng cứ có giá trị cao, lựa chọn chính xác chứng cứ có giá trị chứng minh cao nhất trong tất cả những chứng cứ đã có trong hồ sơ vụ án, và đồng thời khi tranh tụng luật sư phải xác định được thời điểm thích hợp để sử dụng chứng cứ có giá trị cao nhất để thuyết phục người nghe … Nhưng tất cả đó mới chỉ là lý thuyết, nhưng khi luật sư sử dụng chứng cứ để chứng minh chân lý và bảo vệ công lý, bảo vệ lẽ phải, bảo vệ quyền lợi của một con người có khi là bảo vệ lợi ích của cả một dân tộc( luật sư tham gia kiện các các công ty Mỹ rải chất độc dioxin gây hậu quả nghiêm trọng trong chiến tranh Việt Nam)…, thì luật sư phải thực sự có trách nhiệm, có tình yêu với công việc thì mới có thể thành công trong công việc, có những luật sư phải nếm mật nằm gai, dầm mưa dãi nắng hàng tháng trời thậm trí đánh đổi cả sinh mạng để có thể vẽ ra cho chúng ta thấy bức tranh công lý của sự việc. Thật khâm phục biết bao!
Các bạn đồng môn thân mến, nghệ thuật sử dụng chứng cứ là một phần của văn hóa pháp đình, nhà văn Pháp Edouard Herrio có một câu nói bất hủ “Văn hoá là cái còn lại khi ta đã quên tất cả, là cái vẫn thiếu khi ta đã học đủ cả”, vì thế ngay từ khi còn là học viên của Học viện tư pháp tôi muốn gửi đến tất cả các bạn một thông điệp chúng ta luôn luôn phải tu dưỡng đạo đức nghề nghiệp, không ngừng say mê tiếp cận tri thức mới và trao dồi học hỏi kinh nghiệm và kỹ năng của thầy cô và các luật sư đồng nghiệp chắc chắn chúng ta sẽ thành công trên con đường sự nghiệp mà mình đã lựa chọn.
Ths. Luật sư Trần Tuấn Cường
Công ty Luật hợp danh JDC Việt Nam