Theo Quyết định giám đốc thẩm này thì Công ty Hapulico được thành lập trên cơ sở hợp đồng nguyên tắc hợp tác kinh doanh giữa 5 doanh nghiệp: Công ty TNHH Nhà nước MTV chiếu sáng và thiết bị đô thị, Công ty CP Điện - chiếu sáng, Công ty CP Đầu tư phát triển đô thị và thương mại, Công ty CP Hội chợ quảng cáo thương mại Việt Mỹ, Công ty Ba Đình. Theo Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh lần đầu thì Công ty Hapulico có vốn điều lệ là 110 tỷ đồng, những doanh nghiệp trên là cổ đông sáng lập. Trong đó Công ty Ba Đình là một cổ đông sáng lập với 2,64 triệu cổ phần, giá trị là 26,4 tỷ đồng; tương đương 24% vốn điều lệ, người đại diện theo pháp luật là ông Nguyễn Tiến Trung, Tổng Giám đốc.

Theo Hợp đồng nguyên tắc ngày 10-8-2007 thì đợt 1, Công ty Ba Đình phải thực hiện việc góp vốn với số tiền là 40,6 tỷ đồng (làm tròn số) (bao gồm phần vốn điều lệ của Công ty Ba Đình 26,4 tỷ đồng và phần nộp thay cho Công ty Chiếu sáng và thiết bị đô thị 14,2 tỷ đồng). Thực hiện thỏa thuận trên, ngày 14-4-2008, Công ty Ba Đình đã vay 21 tỷ đồng (thời hạn 6 tháng) của Công ty CP Đầu tư phát triển đô thị và thương mại để thực hiện việc góp vốn.

Dự án của Hapulico tại số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội

Ngày 10-6-2008, ông Trung với tư cách là Tổng Giám đốc Công ty Hapulico đã dùng số tiền 21 tỷ đồng trong tài khoản Công ty Hapulico ký hợp đồng bảo lãnh cho Công ty Ba Đình (ông Trung là Chủ tịch HĐQT công ty này) vay của Ngân hàng Thương mại cổ phần Nhà Hà Nội số tiền 20 tỷ đồng (thời hạn vay 1 tháng) và dùng số tiền này để tiếp tục thực hiện việc góp vốn. Như vậy, tính đến ngày 10-6-2008, Công ty Ba Đình đã thực hiện góp đủ vốn điều lệ thành lập Công ty Hapulico theo cam kết.

Sau 9 ngày kể từ ngày góp đủ vốn điều lệ, ông Trung đã tự ý ký 3 hợp đồng tín dụng cho Công ty Ba Đình vay tổng số 45 tỷ đồng (vượt cả số tiền vốn đã góp là 4 tỷ đồng) mà không được phép của HĐQT Công ty Hapulico. Công ty Ba Đình đã dùng số tiền vay này để trả nợ ngay cho chính hai đơn vị mà Công ty Ba Đình đã vay để góp vốn điều lệ.

Khi phát hiện việc làm sai trái của ông Trung, HĐQT Công ty Hapulico đã nhiều lần họp yêu cầu Công ty Ba Đình hoàn trả lại số tiền đã rút ra dưới hình thức hợp đồng tín dụng. Ông Trung đã cam kết sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính nộp đủ số tiền trong tháng 4-2009 nhưng sau đó không thực hiện. Mặc dù Luật Doanh nghiệp đã nghiêm cấm việc rút vốn dưới mọi hình thức, nhưng ông Trung lợi dụng chức vụ Tổng Giám đốc Công ty Hapulico đã sử dụng vốn của Công ty Hapulico bảo lãnh cho Công ty Ba Đình vay tiền và dùng số tiền vay này để góp vốn cho Công ty Hapulico. Sau đó, đã sử dụng hợp đồng tín dụng để hợp thức hóa cho Công ty Ba Đình rút vốn ra trả các khoản nợ đã vay ngắn hạn để góp vốn trước đây của mình.

Đây là hình thức sử dụng hợp đồng tín dụng để che đậy việc rút vốn, không chỉ lấy lại toàn bộ mà còn cho lấy vượt quá số vốn đã góp là 4 tỷ đồng bắt đầu chỉ sau 9 ngày, kể từ ngày góp đủ vốn theo thỏa thuận. Như vậy, trong thời hạn Luật Doanh nghiệp quy định các cổ đông phải góp vốn thì Công ty Ba Đình không còn vốn góp tại Công ty Hapulico.

Theo khoản 11 Điều 4 Luật Doanh nghiệp thì “Cổ đông là người sở hữu ít nhất một cổ phần đã phát hành của công ty cổ phần” nên việc Công ty Ba Đình không còn vốn góp và không còn sở hữu một cổ phần nào tại Công ty Hapulico thì đương nhiên không còn là cổ đông của Công ty Hapulico. Do Công ty Ba Đình đã rút toàn bộ vốn, không có tiền nộp lại (khi có yêu cầu) và không thực hiện lời hứa góp lại vốn, nên trong trường hợp này, HĐQT Công ty Hapulico tiến hành thể thức lấy ý kiến cổ đông để thông qua quyết định xóa tên Công ty Ba Đình trong danh sách cổ đông và huy động cổ đông khác góp vốn. Đồng thời đăng ký lại với cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh nhằm thực hiện tổ chức lại Công ty.

Do không có điều luật nào buộc phải ra quyết định bãi miễn cổ đông sáng lập, nên việc Đại hội đồng cổ đông Công ty Hapulico sau khi lấy ý kiến của các cổ đông đã ra Quyết định số 29/2009/QĐ-ĐHĐCĐ ngày 1-8-2009 để bãi miễn tư cách cổ đông của Công ty Ba Đình trong trường hợp này là không cần thiết. Nhưng việc triệu tập Đại hội đồng cổ đông bất thường để họp và thông qua quyết định bãi miễn chức danh ủy viên HĐQT của ông Nguyễn Tiến Trung tại Công ty Hapulico, tiến hành sửa đổi bổ sung điều lệ Công ty, chọn hình thức góp đủ vốn điều lệ theo quy định tại Điều 96, 97 Luật Doanh nghiệp và Điều 26 Điều lệ Công ty là có căn cứ.

Quyết định giám đốc thẩm cũng chỉ rõ: Tòa án cấp sơ thẩm nhận định Công ty Ba Đình đã rút vốn để không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Công ty Ba Đình, chấp nhận yêu cầu phản tố của Công ty Hapulico là có căn cứ. Tuy nhiên, bản án này còn có nhiều sai sót. Còn Tòa án cấp phúc thẩm không thấy được giữa yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn với yêu cầu phản tố của bị đơn có quan hệ chặt chẽ, không thể tách rời; do đó, khi xét xử đã không xem xét đầy đủ, toàn diện, không đánh giá đúng bản chất tranh chấp và yêu cầu của hai bên, dẫn đến giữa phần nhận định của bản án với phần quyết định mâu thuẫn nhau.

Việc Công ty Ba Đình rút nhiều hơn số tiền mà Công ty Ba Đình đã góp vào là có thực, nhưng Tòa án cấp phúc thẩm lại bác yêu cầu là không đúng. Đây là sai lầm nghiêm trọng về pháp luật tố tụng và nội dung. Vì vậy, Hội đồng Giám đốc thẩm đã quyết định hủy hai bản án này; giao hồ sơ vụ án cho TAND Hà Nội xét xử sơ thẩm lại theo đúng quy định của pháp luật.

Nguồn: congly.vn